Atatürk’ün talimatıyla başlatılan ulusal sanayileşme hamlesi çerçevesinde 1930’lu yıllarda yapımına karar verilen demir ve çelik fabrikalarının yeri konusunda dönemin Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak’ın “Düşman ordusunun top menziline düşmeyecek kadar içerlek, piyadenin ulaşamayacağı kadar kuytu, süvarinin dörtnala kalkamayacağı kadar sarp bir yerde kurulmalıdır.” sözü üzerine Filyos Irmağı’nın kolları olan Soğanlı ve Araç çaylarının birleştiği arada geniş çeltik tarlaları üzerinde temelleri atılan ve böylece Karabük’te çeltik tarımından çelik sanayiine dönülerek Türkiye’nin ilk ağır sanayii hamlesi başlatılmış oldu.
3 Nisan 1937’de temelleri atılan Karabük Demir ve Çelik Fabrikalarının 2 yıl sonra 6 Haziran 1939’da faaliyete geçmesiyle birlikte 13 haneli bir mahalle olan Karabük, göç alarak gelişmeye ve büyümeye başlarken, 25 Haziran 1939’da belediye teşkilatına kavuştu.
1941 yılında Safranbolu ilçesine bağlı bucak olan Karabük 3 Mart 1953 tarihinde 6068 sayılı kanunla Zonguldak’a bağlı bir ilçe haline geldi. Karabük, 6 Haziran 1995 gün ve 22305 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 550 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Çankırı’dan Ovacık ve Eskipazar ilçeleri ile Zonguldak’tan Eflani, Safranbolu ve Yenice ilçelerinin birleştirilmesiyle Türkiye’nin 78. ili oldu.
- Çeltik tarımından çelik sanayine
Türkiye’de ağır demir sanayinin kurulmasına dair kanunun kabul edilmesiyle birlikte demir çelik sanayinin kurulması için 1925 yılında incelemeler başlatıldı. Amerikalı iktisatçılar ve Rus heyeti incelemeleri ile Sümerbank ve Erkan-ı Harbiye mümessillerinden bir kurul çalışmaları sonrası demir çelik sanayi kuruluş yeri için maden kömürü havzasına yakın olan Karabük seçildi. 3 Nisan 1937’de dönemin Başbakanı İsmet İnönü tarafından Zonguldak’ın Karabük köyünde Filyos Irmağı’nın kolları olan Soğanlı ve Araç çaylarının birleştiği arada geniş çeltik tarlaları üzerinde atılmış ve böylece Karabük’te çeltik tarımından çelik sanayiine dönülerek Türkiye’nin ilk ağır sanayi hamlesi başlatılmış oldu. İnönü ve Çakmak tarafından 3 Nisan 1937’de temelleri atılan KARDEMİR, 10 Eylül 1939’da ilk Türk demirini üretti.
- 13 hanelik mahalleden 252 bin nüfuslu şehir
KARDEMİR, kurulmasıyla birlikte Türkiye Cumhuriyeti’nin imarında önemli görevler üstlenirken, Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları (ERDEMİR) ile İskenderun Demir ve Çelik A.Ş.’nin (İSDEMİR) kurulmasında rol alması nedeniyle “fabrika kuran fabrika” ünvanını aldı. Kurulduğu günden itibaren istihdama sağladığı katkıyla birlikte Karabük, 13 haneli mahalleden bugün 252 bin nüfuslu modern bir şehre büründü.
Yıllık 3 milyon ton çelik üretim kapasitesine sahip olan KARDEMİR, bölge ülkeleri arasındaki en büyük, ülkedeki tek ray ve tren tekeri üreticisi konumunda yer alıyor. Son yıllarda yaptığı yatırımlarla savunma sanayii ve otomotiv alanına da destek vermeye başlayan KARDEMİR, ağır profil ve kalın kangal üretiminde de ülkenin tek milli markası konumunda yer alıyor.
- Vali Yavuz’dan kutlama mesajı
Karabük Valisi Mustafa Yavuz, KARDEMİR’in temellerinin atılışı ve Karabük’ün kuruluş yıl dönümü dolayısıyla mesaj yayımladı. Türk sanayisinin omuzlarında yükseldiği Karabük Demir ve Çelik Fabrikalarının temellerinin atılışının ve Batı Karadeniz’in kalbi Karabük’ün kuruluşunun, 87. yıl dönümünün gurur ve mutluluğu içerisinde olduklarını belirtti.
3 Nisan 1937’de çeltik tarlalarında, demirin çelik gücü; bir kentteki insan emeği ve azmiyle birleşerek KARDEMİR’in temellerini atmış ve yaktığı mavi ateşi ile adeta Karabük’ün doğuşunu müjdelediğini ifade eden Yavuz, “Ülkemizdeki pek çok şehrin aksine, düşman işgalinden kurtuluşunu değil; kuruluşunu kutlayan ‘Emeğin Başkenti Karabük’, genç Cumhuriyetimizin en önemli sanayi şehri, aynı zamanda kadim bir tarihin, köklü bir kültürün ve dünyaca kıymetli bir mirasın da ev sahibidir. Kültürel kimliğimizin bir parçası olan, bu kutlu mirasın emanetçileri olarak bizler: gelecek kuşaklara aktarma ve muhafaza etme bilinciyle, geçmişimize olan bağlılığımızı, gelecek nesillere karşı taşıdığımız sorumlulukla birleştiriyoruz. Mustafa Kemal Atatürk’ün ‘Endüstrileşmek, en büyük milli davalarımız arasında yer almaktadır… En ileri ve refahlı Türkiye ülküsüne ulaşabilmek için, bu bir zorunluluktur.’ ilkesini, sanayi alanında atacağımız her adımda, şehrimizin geleceğiyle uyumlu, çevresel ve sosyal sorumlulukları da gözeterek kendimize rehber ediniyoruz. ‘Fabrikalar kuran fabrikamız KARDEMİR’in öncülüğünde, sanayideki üretim ve istihdam kapasitemizle ülke ekonomisinin gücüne güç katarken; Türkiye’nin gelecek yüzyıl vizyonunun öncelik ve hedeflerine uygun olarak, eğitim, kültür, sanat ve turizm gibi alanlarda da birlik ve dayanışma içinde ilerliyoruz. Bu vesileyle: Cumhuriyet Kenti Karabük’ümüzün ve KARDEMİR’in kurulmasında emeği geçen başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları olmak üzere, tüm devlet büyüklerimize minnet ve Şükranlarımızı sunuyoruz. Karabük’ümüzün geleceğini aydınlık yarınlara taşıyacak her bir alın terini saygıyla selamlıyor: tüm hemşehrilerimize saygı ve muhabbetlerimizi sunuyoruz.” dedi.
- Kutlama programları düzenlenecek
Karabük Demir ve Çelik Fabrikalarının temelinin atılışı ve Karabük’ün kuruluşunun 87. yıl dönümünü dolayısıyla bir dizi etkinlik gerçekleştirilecek.
Karabük Valiliği tarafından organize edilen program saat 11.00’da Karabük Valiliği Atatürk Anıtı’nda başlayacak. Programda, çelenk sunumu, saygı duruşu ve İstiklal Marşı, konuşmalar, yarışmalarda dereceye girenlere ödül verilmesi, halk oyunları gösterisi olacak. Saat 12.00’da Karabük Valiliği Fuaye Alanı’nda “Fotoğraflarla Cumhuriyet’in Sanayileşme Öyküsü Sergisi” açılacak. Saat 12.30’da Yeni Şehir Camii’nde mevlit okutulacak.


